Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή
Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση ιδεοληψιών (δηλαδή ανεπιθύμητων εμβόλιμων, παρεισφρητικών σκέψεων ή εικόνων), που προκαλούν σημαντική δυσφορία στο άτομο οδηγώντας το σε καταναγκασμούς προκειμένου να ανακουφιστεί από το περιεχόμενο της ιδεοληψίας. Μερικές από τις συχνότερες ιδεοληψίες αφορούν:
-Την μόλυνση
-Την επιθετικότητα ή το φόβο μήπως πραγματοποιήσει ανεπιθύμητες παρορμήσεις
-Τις σεξουαλικές και θρησκευτικές ιδεοληψίες
-Τη συμμετρία και την ακρίβεια
Μερικοί από τους συχνότερους καταναγκασμούς περιλαμβάνουν:
-Τους καταναγκασμούς καθαρισμού
-Τους καταναγκασμούς ελέγχου
-Τους νοητικούς καταναγκασμούς
-Τους καταναγκασμούς επανάληψης
-Τους καταναγκασμούς τάξης και τακτοποίησης
Συνήθως τα άτομα βιώνουν έντονη δυσφορία από τη δυσκολία τους να ελέγξουν ή να αντισταθούν στις ιδεοληψίες και τους καταναγκασμούς. Ως αποτέλεσμα το κόστος στη ζωή των ατόμων ενδέχεται να είναι πολύ σημαντικό οδηγώντας τους σταδιακά σε μείωση της λειτουργικότητας τους στους περισσότερους ή όλους τους τομείς της ζωής τους.
Η πιο αποτελεσματική θεραπευτική παρέμβαση για την Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή έχει αποδεχθεί ότι είναι η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία, η οποία τις περισσότερες φορές οδηγεί σε σημαντική ή πλήρη ύφεση των συμπτωμάτων των ατόμων.
Δερματιλλομανία
Η Δερματιλλομανία ανήκει σε μία ομπρέλα διαταραχών που ονομάζεται «συναφείς με την Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχές». Αναλυτικότερα, χαρακτηρίζεται από το επαναλαμβανόμενο πείραγμα, τράβηγμα, σκάλισμα ή ξύσιμο του δέρματος, που οδηγεί το άτομο σε δερματικές βλάβες και σημαντική δυσφορία ή δυσλειτουργία.
To πείραγμα του δέρματος συνήθως συνδέεται με:
-άγχος
-πλήξη
-ένταση
-θυμό
Αλλά αξίζει να έχουμε κατά νου πως το άτομο βιώνει παροδικά ικανοποίηση, ευχαρίστηση ή ανακούφιση όταν προκαλεί τις δερματικές βλάβες. Οι δυσλειτουργικές συμπεριφορές που κατευθύνονται στο δέρμα μπορεί να οφείλονται είτε σε παρορμητικά μοτίβα είτε σε μοτίβα αυτοματοποιημένων συμπεριφορών.
Τα βασικά διαγνωστικά κριτήρια της Δερματιλλομανίας είναι τα ακόλουθα:
-Επαναλαμβανόμενο πείραγμα του δέρματος με αποτέλεσμα δερματικές βλάβες
-Επαναλαμβανόμενες προσπάθειες του ατόμου να περιορίσει ή να σταματήσει το πείραγμα του δέρματος
-Το πείραγμα του δέρματος προκαλεί κλινικά σημαντική δυσφορία ή έκπτωση σε κοινωνικούς, επαγγελματικούς ή άλλους σημαντικούς τομείς της λειτουργικότητας
-Το πείραγμα του δέρματος δεν είναι αποτέλεσμα άλλης οργανικής πάθησης ή λήψης ουσίας ή δεν εξηγείται καλύτερα ως σύμπτωμα άλλης ψυχικής διαταραχής
Διαταραχή κοινωνικού άγχους
Τα άτομα με Διαταραχή Κοινωνικού Άγχους διακατέχονται από έναν υπερβολικό φόβο μίας πιθανής αρνητικής κριτικής από τους άλλους , αμηχανίας ή ταπείνωσης κατά τη διάρκεια κοινωνικών αλληλεπιδράσεων. Μερικές από τις πιο συνήθεις καταστάσεις, που τα άτομα αυτά δυσκολεύονται ή αποφεύγουν, είναι:
-καθημερινές κοινωνικές αλληλεπιδράσεις
-κοινοποίηση προσωπικών πληροφοριών κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης
-συνάντηση με κάποιο άγνωστο άτομο
-φαγητό ή ποτό μπροστά σε άλλους
-γράψιμο ή πληκτρολόγηση ενώ το παρατηρούν
-συζήτηση με ένα άτομο που θεωρεί «αυθεντία» ή πολύ ελκυστικό
-συνεντεύξεις για δουλειά
-απροσδόκητη συνάντηση με κάποιον γνωστό
-να πουν «όχι» σε κάποιον
-συμμετοχή σε επαγγελματική συνάντηση
Το κόστος της Διαταραχής Κοινωνικού Άγχους μπορεί να είναι πολύ σημαντικό για ένα άτομο δυσκολεύοντας το στον επαγγελματικό τομέα, στις κοινωνικές ή διαπροσωπικές σχέσεις και οδηγώντας το σε κοινωνική απόσυρση και γενικότερη μείωση της ποιότητας ζωής του.
Διαταραχή γενικευμένου άγχους
Η ανησυχία αποτελεί μία κοινή ανθρώπινη εμπειρία, γι ΄αυτό και όλοι οι άνθρωποι ανησυχούμε περιστασιακά. Όμως, κάποια άτομα ανησυχούν αρκετά ως επί το πλείστον για προβλήματα που δεν συνέβησαν ακόμη ή που δεν μπορούν να ελέγξουν. Όταν λοιπόν η ανησυχία γίνεται:
-υπερβολική
-ανεξέλεγκτη και
-χρόνια
μπορεί να οδηγήσει το άτομο σε δυσμενείς μακροχρόνιες συνέπειες όπως αναστάτωση, συνεχή ταλαιπωρία αλλά και απώλεια της χαράς στη ζωή – χαρακτηριστικά της παθολογικής ανησυχίας. Στην Διαταραχή Γενικευμένου Άγχους η ανησυχία, που κατακλύζει τα άτομα είναι σχεδόν καθημερινή, εμποδίζοντας τη συγκέντρωσή τους, ενώ είναι δυσανάλογη σε σχέση με την πιθανότητα να επαληθευτεί το σενάριο, που τους ανησυχεί, και οι αντίστοιχες επιπτώσεις του.
Έτσι, ένα άτομο με Διαταραχή Γενικευμένου Άγχους μπορεί να φαίνεται
-ανήσυχο
-ευερέθιστο
-κουρασμένο ή
-σε υπερένταση
Ενώ μπορεί επίσης να έχει σωματικά συμπτώματα προκαλούμενα από την ανησυχία του, όπως:
-πόνο στο στήθος
-γρήγορο καρδιακό ρυθμό
-εφιδρώσεις
-ναυτίες
-διάρροιες
-σφιγμένους μύες και δυσκολία ή αδυναμία να τους χαλαρώσει
-πόνους στη μέση
-αυπνίες
Εικόνα σώματος
H θετική εικόνα σώματος συνιστά έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες ψυχικής υγείας και συνδέεται με υψηλή συναισθηματική λειτουργικότητα και ευεξία, στοιχεία που διαποτίζουν τη αυτοεκτίμηση του ατόμου, ενώ παράλληλα συνδράμουν στη δημιουργία και διατήρηση ικανοποιητικών σχέσεων με τους άλλους.
Αντίθετα, η συγκρότηση αρνητικής εικόνας σώματος, η οποία συχνά είναι αποτέλεσμα μίας χαμηλής αυτοεκτίμησης, κάνει το άτομο πιο ευάλωτο ως προς την αυτοαξιολόγηση της εικόνας του. Έτσι, συχνά βιώνει:
-αισθήματα ντροπής στις διαπροσωπικές σχέσεις
-κοινωνική απόσυρση
-αποφυγή σεξουαλικών επαφών
-απώλεια διάθεσης
-άγχος
Κρίση πανικού
Η Διαταραχή Κρίσης Πανικού συνιστά την πιο συχνή Αγχώδη Διαταραχή. Τα σωματικά συμπτώματα, που μπορεί να συνοδεύουν μία κρίση πανικού ποικίλουν, αλλά μερικά από τα συχνότερα είναι η ταχυκαρδία, η δύσπνοια, η ναυτία, η ζάλη, η εφίδρωση, ο πόνος στο στήθος και η αποπροσωποποίηση. Η κορύφωση αυτών των συμπτωμάτων συνήθως διαρκεί 10 λεπτά οδηγώντας το άτομο σε έντονο άγχος ή φόβο επικείμενου θανάτου ή αίσθηση ότι χάνει τον έλεγχο και τρελαίνεται. Η ανησυχία του ατόμου εκείνη τη στιγμή οφείλεται είτε στην καταστροφοποίηση των σωματικών συμπτωμάτων ( π.χ. «έμφραγμα», «λιποθυμία», κλπ) είτε στην ενδεχόμενη αναμονή μίας νέας κρίσης πανικού.
Η Γνωσιακή – Συμπεριφορική Θεραπεία έχει αποδειχθεί ότι έχει την βέλτιστη αποτελεσματικότητα στην αντιμετώπιση των κρίσεων πανικού.
